İlkokul matematiğini anlayarak öğren.1–4. sınıf
İlk MatematikDüşünerek öğren, anlayarak ilerle.
AraVeli / öğretmen girişi

1. sınıf · Matematik

Toplama ve çıkarma: ekleyelim, ayıralım, kontrol edelim

Toplama ve çıkarmayı nesnelerle öğren. Eşitliğin anlamını keşfet, çözümlü örnekleri incele ve kısa etkinliklerle kendini dene.

Bu derste neler keşfedeceksin?

  • Birleştirme ve ayırma durumuna uygun işlemi seçebilirim.
  • 20’ye kadar sayılarla eklemeyi ve ayırmayı gösterebilirim.
  • Eşit işaretinin iki tarafta aynı miktar bulunduğunu söylediğini açıklayabilirim.
  • Bir toplama sonucunu çıkarma ile kontrol edebilirim.

Başlamadan önce: 20’ye kadar nesne sayma · Az, çok ve eşit miktarı ayırt etme

Bir kutuda neler değişir?

Kalem kutunda 4 kalem var. Kutuna 2 kalem daha koyarsan kalem sayısı artar. Bir kalemi çıkarırsan sayı azalır. Bu değişimleri işlemlerle anlatabiliriz.

Önce hatırlayalım

Önüne 8 büyük kâğıt parçası koy. Her birine bir kez dokunarak say. Parçaların yerini değiştir; sayı yine 8 mi? Aynı parçalar duruyorsa sayı değişmez.

Birleştirirken toplarız

İki grubu bir araya getirirken toplama yaparız. 4 kalemle 2 kalemi birleştirmek 4 + 2 = 6 diye yazılır.

4 ve 2 toplanan, 6 toplamdır. + işareti “artı” diye okunur. İstersen 4’ten sonra iki kez ilerle: 5, 6.

Grupların yerini değiştirince toplam değişmez: 2 + 4 de 6 eder. Hiç nesne eklemezsen sayı aynı kalır: 6 + 0 = 6.

Ayırırken çıkarırız

Bir grubun içinden bazı nesneleri ayırırken çıkarma yaparız. 6 kalemden 2 kalemi ayırınca 6 - 2 = 4 olur.

6 eksilen, 2 çıkan, 4 farktır. - işareti “eksi” diye okunur. Hiçbirini ayırmazsan 6 - 0 = 6; hepsini ayırırsan 6 - 6 = 0 olur.

Eşit, aynı miktar demektir

= işareti “şimdi cevabı yaz” demek değildir. İki tarafın aynı miktarı anlattığını söyler. 6 = 4 + 2 yazımı da doğrudur.

3 + 4 = 5 + 2 eşitliğinde iki taraf da 7’dir. Bir kutu boşsa iki tarafı eşit yapan sayıyı ararız.

Tahmin et, sonra kontrol et

12 kaleme 3 kalem eklenirse sonuç 12’den büyük olmalıdır. Önce bu düşünceyi söyle; sonra 13, 14, 15 diye sayıp tam sonucu bul.

Toplama ve çıkarma birbirini kontrol edebilir: 12 + 3 = 15 ise 15 - 3 = 12.

Aklında kalsın

  • Birleştirirken toplama, içinden ayırırken çıkarma düşün.
  • = iki tarafın aynı miktarı gösterdiğini söyler.
  • Sonucun artması mı azalması mı gerektiğini düşün; sonra işlemi kontrol et.

Düşünme yolunu izle

Birlikte çözelim

Örnek 1

Masada 6 kitap var. Yanına 3 kitap daha koyuluyor. Kaç kitap olur?

  1. Kitaplar birleştirildiği için toplama yaparız.
  2. 6’dan sonra üç kez sayarız: 7, 8, 9.
  3. 6 + 3 = 9.

Sonuç: 9 kitap

Örnek 2

Rafın üstünde 14 kutu var. 2 kutu indiriliyor. Üstte kaç kutu kalır?

  1. Kutuların bir kısmı ayrılıyor; çıkarma yaparız.
  2. 14’ten iki kez geri sayarız: 13, 12.
  3. 14 - 2 = 12.

Sonuç: 12 kutu

Örnek 3

3 + 4 = 5 + 2 eşitliği doğru mu?

  1. Solda 3 + 4 = 7 vardır.
  2. Sağda 5 + 2 = 7 vardır.
  3. İki taraf da 7 olduğu için eşitlik doğrudur.

Sonuç: Doğru; iki taraf da 7.

Örnek 4

□ + 4 = 8 işlemindeki kutuya hangi sayı gelir?

  1. 8 nesneden 4’ünü ayırarak eksik grubu bulabiliriz.
  2. 8 - 4 = 4.
  3. 4 + 4 = 8 olduğundan kutuya 4 gelir.

Sonuç: 4

Örnek 5

13 + 4 işlemini yapmadan önce sonucun 13’ten büyük mü küçük mü olacağını düşün. Sonra sonucu bul ve çıkarma ile kontrol et.

  1. 4 eklendiği için sonuç 13’ten büyük olmalıdır.
  2. 14, 15, 16, 17 diye sayarız; 13 + 4 = 17.
  3. 17 - 4 = 13 işlemi başlangıca döndürür.

Sonuç: 17; 13’ten büyüktür.

Model atölyesi

İki grubu birleştir

Bu alıştırma kaydedilmez ve puan üretmez.

Şimdi sıra sende

Sen dene: iki grup kur

Malzemeler: 12 büyük kâğıt parçası

  1. 5 parçayı sola, 3 parçayı sağa koy.
  2. Birleştir ve say. 5 + 3 işlemini yaz.
  3. Birleşen grubun içinden 3 parçayı ayır. Kalanı söyle.
Yaptığını kontrol et

Önce 8, sonra 5 parça.

  1. 5 + 3 = 8 ile iki grup birleşir.
  2. 8 - 3 = 5 ile ikinci grup ayrılır.

Birlikte düşünelim: iki taraf aynı mı?

Malzemeler: 16 büyük kâğıt parçası, İki alan çizilmiş kâğıt

  1. Sol alana 6 ve 2 parçalık iki grup koy.
  2. Sağ alana 5 ve 3 parçalık iki grup koy.
  3. İki alanın toplamlarını karşılaştır. Araya = koyabilir misin? Nedenini söyle.
Yaptığını kontrol et

Evet; 6 + 2 = 5 + 3, iki tarafta da 8 parça var.

  1. Sol gruplarda 8 parça bulunur.
  2. Sağ gruplarda da 8 parça bulunur.
  3. Eşitlik işareti aynı miktarı gösterir.

Kendini kontrol et

Önce kendi yanıtını düşün, sonra açıklamayı aç. Bu bölüm notlandırılmaz.

1. 5 kâğıdın yanına 3 kâğıt koydun. Kaç kâğıt oldu?

Cevabı ve açıklamayı gör

8

  1. Grupları birleştiririz.
  2. 5 + 3 = 8.

2. 16 kitaptan 4’ü raftan alındı. Kaç kitap kaldı?

Cevabı ve açıklamayı gör

12

  1. Kitaplar ayrıldığı için çıkarırız.
  2. 16 - 4 = 12.

3. 3 + 5 ile 5 + 3 aynı sayıyı mı gösterir? Neden?

Cevabı ve açıklamayı gör

Evet; ikisi de 8.

  1. 3 + 5 = 8.
  2. 5 + 3 = 8; grupların yerleri toplamı değiştirmez.

4. □ + 2 = 7 eşitliğinde kutuya hangi sayı gelir?

Cevabı ve açıklamayı gör

5

  1. 7 nesnenin 2’sini ayırınca 5 kalır.
  2. 5 + 2 = 7.

5. 14 + 3 = 17 bilgisiyle 17 - 3 sonucunu bul.

Cevabı ve açıklamayı gör

14

  1. 17’nin içinde 14 ve 3 vardır.
  2. 3’ü ayırınca 14 kalır.

6. 12’ye 2 eklenince sonuç 12’den büyük mü olur? Sonucu da bul.

Cevabı ve açıklamayı gör

Büyük; 14.

  1. İki nesne eklenir, miktar artar.
  2. 12 + 2 = 14.

Veli ve öğretmene

Soruyu gerekirse sesli okuyun; çözümü hemen söylemeyin. “Neler eklendi, neler ayrıldı?” diye sorun. Çocuğun nesneyle veya üzerine sayarak açıklamasını kabul edin.

İlk denemelerde onluğu aşarak elde oluşturan veya onluk bozma gerektiren örnek eklemeyin. Küçük nesneler yerine büyük kâğıt parçaları kullanın.

Program kaynağı: TYMM güncel portal. Kapsam: MAT.1.2.1, MAT.1.2.2, MAT.1.2.3, MAT.1.2.4.